Şoför belgeleri: ehliyet, SRC, psikoteknik

Bir aracın belgeleri tam olsa bile, o aracı kullanan şoförün ehliyeti aracın sınıfına uygun değilse ya da mesleki yeterlilik belgesinin süresi geçmişse sefer aynı riski taşır; araç tarafında alınan bütün önlem, şoför tarafında boşlukta kalmış olur. Şoför belgelerini takip etmenin doğru yolu, ehliyet sınıfını, SRC belgesini ve psikoteknik değerlendirmeyi aracın belgeleriyle aynı kuralla, aynı defterde izlemektir.

Hangi belgeler ve neyi gösterirler

• Ehliyet sınıfı — Karayolları Trafik Yönetmeliği’nde tanımlanan sınıflardan (B, C, D ve E ekleri gibi) hangisine sahip olduğunuzu ve dolayısıyla hangi araç tipini kullanabileceğinizi gösterir; minibüs ve otobüs gibi araçlar, binek otomobilden farklı bir sınıf gerektirir.
• SRC belgesi — karayoluyla ticari yolcu ya da eşya taşımacılığında görev alan şoförler için Karayolu Taşıma Yönetmeliği kapsamında zorunlu tutulan mesleki yeterlilik belgesidir; Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’na bağlı birimlerce düzenlenir (mevzuat.gov.tr, Karayolu Taşıma Yönetmeliği).
• Psikoteknik değerlendirme — aynı Yönetmeliğin 34/1-e maddesi, kapsama giren şoförlerin yetkili sağlık kuruluşlarından meslekî açıdan bedenen ve psikoteknik olarak sağlıklı olduklarını gösterir bir rapor almalarını, bunu belirli aralıklarla yenilemelerini ister (mevzuat.gov.tr).

Psikoteknik ve benzeri sağlık raporları 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun 6. maddesinde sayılan “özel nitelikli kişisel veri” kapsamındadır; kanun sağlık verisinin ilgilinin açık rızası olmadan işlenmesini yasaklar ve ancak belirli istisnalarla, ek güvenlik önlemleriyle işlenmesine izin verir (mevzuat.gov.tr, 6698 sayılı Kanun). Bu yüzden bu belgelerin sistemde nasıl saklandığı, kimin görebildiği kadar önemlidir; bir belge numarasının kimin ehliyet ya da SRC belgesine ait olduğunu göstermesi bile başlı başına bir kimlik bilgisidir ve bu numara yetkisiz bir kullanıcıya asla açılmamalıdır.

Belge süresi değil, uygunluk kontrol edilmeli

Sadece “belgesi var mı yok mu” sorusu yeterli değildir; sefer için gereken araç tipine göre ehliyet sınıfının uygun olup olmadığı da kontrol edilmelidir. Bir minibüs seferine, sadece B sınıfı ehliyeti olan bir şoförün atanması, SRC’si geçerli olsa bile hatalı bir atamadır. Aynı kural, bir şoförün bir araca varsayılan sürücü olarak atanmasında da geçerlidir; varsayılan atama yapılırken de ehliyet sınıfı ve belge durumu kontrol edilmelidir, yoksa varsayılan atama tek seferlik bir hatayı değil kalıcı bir hatayı üretir.

İşe alım ve dönemsel yenileme aynı deftere düşmeli

Bir şoför işe başladığında ehliyeti, SRC’si ve varsa psikoteknik raporu kaydedilir; bunlardan biri eksikse şoför kartı bunu baştan gösterir. Psikoteknik gibi belgelerin belirli aralıklarla yenilenmesi gerektiği için, bu belgenin bitiş tarihi de diğer belgeler gibi izlenir ve süresi dolmadan önce uyarı verir; işe alımda bir kerelik kontrolle yetinip sonrasını unutmak, bu tür belgelerde en sık yapılan hatadır.

Örnek

10 şoförlük bir ekipte bir şoförün psikoteknik raporu geçen hafta süresini doldurmuş, bir başka şoförün SRC belgesi ise üç hafta sonra bitecek olsun; her iki şoför de normal şartlarda yarının vardiyasına dahildir. Yarın için bir minibüs seferi planlanırken planlayıcı önce psikoteknik raporu geçmiş şoförü seçmeye çalışır; sistem bu atamayı reddeder ve planlayıcı başka bir şoförü atamak zorunda kalır. SRC’si üç hafta sonra bitecek şoför için ise ekranda uyarı görünür, atama geçerli olur ama uyarı kayda geçer.

Rotenta’da şoför belgesi takibi nasıl işler

1. Şoför kartında ehliyet sınıfı bilgisi tutulur; filo modülündeki uygunluk sorgusu, aranan araç tipine göre hangi şoförlerin ehliyet sınıfının uygun olduğunu süzer.
2. Belge takibi defterinde şoföre SRC, psikoteknik gibi belge tiplerini tanımlar, bitiş tarihini girersiniz.
3. Psikoteknik gibi hassas belgelerin meta verisi şifreli tutulur; belge numarası yalnız yetkili kullanıcıya çözülür ve genel arama indeksine hiç girmez.
4. Sefer ataması yapılırken sistem belge kapısına sorar: süresi geçmiş bir SRC ya da psikoteknik raporuyla atama reddedilir, eksik belgede firma ayarına göre uyarı ile geçilir.
5. Bir istisnayı gerekçeyle geçtiğinizde bu, roller ve denetim izi ekranına aktör ve sebeple işlenir; sonradan hangi seferin hangi gerekçeyle uyarıyla çıktığı görülebilir.
6. “Kim boşta” uygunluk ekranından, o an belgesi tam ve ehliyeti uygun olan şoförleri tek listede görürsünüz; bu liste, belge süresi geçen bir şoförü otomatik olarak dışarıda bırakır.

Sık sorulan sorular

Ehliyet sınıfına göre şoför filtreleyebilir miyim?

Evet; bir sefer için gereken araç tipine göre hangi şoförlerin ehliyet sınıfının uygun olduğunu uygunluk sorgusundan görürsünüz.

Psikoteknik gibi hassas belgeler nasıl korunuyor?

Bu belgelerin meta verisi şifreli saklanır, belge numarası yalnız yetkili kullanıcıya gösterilir ve genel arama alanına hiç dahil edilmez.

SRC belgesinin süresi dolarsa ne olur?

Süresi geçmiş bir SRC belgesiyle yapılan sefer ataması reddedilir; karar kişiye değil sisteme bırakılır.

Şoför belgesi eksikse sefer yine de yapılabilir mi?

Firma ayarınıza göre değişir: eksik belgeyi yalnızca uyarıyla geçmeyi seçebilir ya da tamamen engelleyebilirsiniz.

Bu belgeleri kim görebilir?

Yalnızca yetkisi olan roller belge numarası gibi hassas alanları görür; kimin hangi kaydı görüntülediği ve hangi istisnayı geçtiği denetim izinde kalıcı olarak tutulur.

Şoför belgesi takibi, filo yönetimi kategorisindeki diğer başlıklarla aynı deftere yazılır. Şoför belgelerinin araç belgeleriyle birlikte nasıl işlediğini araç belgeleri nasıl takip edilir yazısında, filo yazılımı seçerken bakılacak diğer noktaları filo yönetim yazılımı nasıl seçilir yazısında bulabilirsiniz; kurulumu konuşmak için bize ulaşın.